ქსელის სიმჭიდროვე, მედიკამენტების ჭარბი მოხმარება - რა მიმართულებების მოწესრიგება იგეგმება ფარმაცევტულ სექტორში

ჩემი მოსაზრებაა, რომ ძირითადი მოთამაშეები ერთმანეთში არაფერზე თანხმდებიან და ვერც შეთანხმდებიან, რადგან ეს არის უდიდესი კონკურენცია, -  ამის შემდეგ საერთაშორისო ფარმაცევტული კომპანიების წარმომადგენელთა ასოციაციის ხელმძღვანელმა  ირაკლი მარგველაშვილმა გადაცემა "ბიზნესპარტნიორის" ღამის ეთერში ფარმაცევტულ სექტორში სავარაუდო კარკტერული შეთანხმებების შესახებ განაცხადა.მისივე ინფორმაციით, საქართველოს ბაზარი არსებულ რეალობაში საინტერესო და ძალიან მაღალ კონკურენტუნარიანია."25 წელია, რაც ამ სფეროში ვმოღვაწეობ და კარტერულ შეთანხმებას მე ვერ ვხედავ. მე არავითარ შემთხვევაში არ შევალ კონკურენციის სააგენტოს კომპეტენციაში. რაღაც შემთხვევებში დადგენილი იყო დარღვევები და ალბათ, ეს ასეა, სასამართლო გვაჩვენებს. მე ვერ ვხედავ ამის ზემოქმედებას - პირიქით ერთმანეთს ეჯიბრებიან როგორ შედარებით ნაკლებ ფასად დაწიონ ", - აცხადებს ირაკლი მარგველაშვილი.შეგახსენებთ, რომ პრემიერმა 2025 წლის ბოლოს განაცხადა, რომ სასურსათო პროდუქტებზე ქართულ და ევროპულ ფასებს შორის სხვაობა მართლაც დიდია.მთავრობის მეთაურის თქმით, ფასებს შორის სხვაობას განაპირობებს სადისტრიბუციო კომპანიებისა და მარკეტების მაღალი ფასნამატი, რომელიც საქართველოს საზღვრიდან დახლამდე საშუალოდ 86%-ს შეადგენს. პრემიერმა აღნიშნა, რომ მოგების მაღალი მარჟის პირობებში, კომპანიები მარკეტების ქსელს სწრაფად აფართოებენ.მისივე თქმით, წინასწარი ანალიზის საფუძველზე, შეიძლება გამოიკვეთოს რამდენიმე ძირითადი ფაქტორი, რომელიც მაღალ ფასნამატს და შესაბამისად, მაღალ ფასებს განაპირობებს. მათ შორის, არსებული პრაქტიკა აჩენს ეჭვს, რომ ბაზრის მოთამაშეები შესაძლოა, შეთანხმებულად, კარტელური პრინციპით მოქმედებდნენ.ასევე მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ პროდუქციის ფასებთან დაკავშირებით  შექმნილია სამთავრობო საკოორდინაციო კომისია,  რომელსაც  პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე ხელმძღვანელობს.  პირველი სხდომა 20 იანვარს გამართა. 21 იანვარს კი,  კომისიის წარმომადგენლები პროდუქტის მაღალ ფასებთან დაკავშირებით სუპერმარკეტების წარმომადგენლებს შეხვდნენ. 22 იანვარს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური და ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური რამდენიმე ათეულ სადისტრიბუციო და სასურსათო პროდუქტის რეალიზაციის ქსელში შევიდნენ და დოკუმენტაცია მოითხოვეს. 23 იანვარს "ფასების სამთავრობო კომისიამ"  შეხვედრა დისტრიბუტორებთან გამართა.26 იანვარს მარკეტების და დისტრიბუციის შემდეგ "ფასების სამთავრობო კომისია" მწარმოებლებს შეხვდა. 28 იანვარს კომისია ფარმაცევტებს შეხვდა. bp.ge

საქართველოში ადგილობრივი წარმოება ცალსახად უნდა გაძლიერდეს. რაც მეტი ადგილობრივი წარმოების მაღალი ხარისხის მედიკამენტი გვექნება, ეს არის კონკურენციის საკითხი, რომელიც ყოველთვის შეძლებს ფასის დაწევას, -  ამის შემდეგ საერთაშორისო ფარმაცევტული კომპანიების წარმომადგენელთა ასოციაციის ხელმძღვანელმა  ირაკლი მარგველაშვილმა  გადაცემა "ბიზნესპარტნიორის" ღამის ეთერში განაცხადა.მისივე ინფორმაციით, საკითხი კომპლექსურია. იმისთვის, რომ მედიკამენტების ფასი შემცირდეს, საჭიროა რისკების გათვალისწინებით რეფერენტული ფასების მოცვის გაფართოება."უპრიანი იქნება გამოვიყენოთ ტერმინი "სამართლიანი ფასი", რადგან ძვირისა და იაფის შედარება ყოველთვის რთულია. მედიკამენტის ფასი შედგება იმ ფასისგან, რომელსაც მწარმოებელი ადებს, შემდეგ ლოგისტიკური რგოლი და სხვა რგოლები. საქართველოში ფასწარმოქმნის მექანიზმი ზუსტად ამ პრინციპს ეფუძნება - შევადაროთ ფასები ჩვენს მიერ შერჩეულ 4 ქვეყანას, ვინაიდან ეს 4 ქვეყანა ახლოს არის ჩვენთან ეკონომიკურად. ამ ოთხი ქვეყნიდან ვიღებთ ყველაზე დაბალ ფასს. დღეს საქართველოში მიმოქცევაში არის 11 500-ზე მეტი მედიკამენტი, საიდანაც რეფერენტული ფასი  7023 მედიკამენტზე ვრცელდება.რეფერენტული ფასი არის მაქსიმალური ფასი, რომელზე მეტადაც კონკრეტული დასახელების მედიკამენტი საქართველოს ტერიტორიაზე არსებულ აფთიაქებში ვერ გაიყიდება. შესაძლოა გაიყიდოს ნაკლებად, თუმცა მეტად ვერ გაიყიდება. აქედან გამომდინარე, არსებული რისკების და გამოცდილების გათვალისწინებით რეფერენტული ფასების მოცვა უნდა გავაფართოოთ.როდესაც რეფერენტული ფასები შემოვიდა 7023 მედიკამენტზე სხვადასხვა მონაცემით ფასები ზოგიერთ პოზიციაზე 15%-დან 80%-მდე შემცირდა, ანუ ეს არის შედეგი და გამოცდილება, რომელიც ჩვენ გვაქვს ბოლო 3 წლის განმავლობაში. ეს არის პირველი არგუმენტი, რომელიც გვაძლევს საშუალებას ვიფიქროთ იმაზე, რომ როდესაც რეფერენტული ფასწარმოქმნა სხვა მედიკამენტების ჯგუფზეც გავრცელდება - ამ მხრივ ფასების მნიშვნელოვანი ცვლილება გვექნება. მეორე, ფასების ცვლილებაზე მოქმედებს მედიკამენტებზე დანახარჯი, არაპირდაპირი ფაქტორები. მაგალითად, სახელმწიფოში დანერგილია ე.წ. პირდაპირი შესყიდვა მომწოდებლისგან, როცა სახელმწიფო ხელშეკრულებას პირდაპირ კომპანიასთან დებს, შუამავალი რგოლების გარეშე და ძვირადღირებული მედიკამენტები გაცილებით დიდი ეკონომიაა ბიუჯეტისთვის, რომელსაც შემდეგ აწვდის ქრონიკულ დაავადებებს. შესაბამისად, ასეთი ტიპის მოწოდებების გაზრდა ძვირადღირებულ მედიკამენტებზე და ასევე, რეფერენტული ფასის სისტემის გაზრდა დანარჩენ მედიკამენტებზე", - აცხადებს ირაკლი მარგველაშვილი.მანვე აღნიშნა, რომ არასწორად გამოყენებული მედიკამენტები მთელს მსოფლიოში აღიარებულია, რომ გამოყენებული მედიკამენტის 30%-ს შეადგენს და მათ შორის, საქართველოში ამ მხრივ რეგულაციები ფაქტობრივად არ არის."ერთი კომპონენტია კიდევ მნიშვნელოვანი, რომ მედიკამენტის დანახარჯში არ შედის არასწორად გამოყენებული და დანიშნული მედიკამენტი. თვითმკურნალობა ძალიან დიდი პრობლემაა საქართველოში, თუმცა საკითხი კომპლექსურია. ადამიანი იძახის, რომ ამ თვეში ეს თანხა დავხარჯე მედიკამენტებში და ეს არის მისი სოციალური წნეხი და არა მარტო კონკრეტული მედიკამენტის ფასი. ამ მიმართულებითაც უნდა ვიმუშაოთ, რადგან ესეც პრობლემაა და ესეც შეამცირებს ხარჯს, თუმცა უახლოესი ნაბიჯია რეფერენტული სისტემის გაფართოება", - აცხადებს ირაკლი მარგველაშვილი.შეგახსენებთ, რომ პრემიერმა 2025 წლის ბოლოს განაცხადა, რომ სასურსათო პროდუქტებზე ქართულ და ევროპულ ფასებს შორის სხვაობა მართლაც დიდია.მთავრობის მეთაურის თქმით, ფასებს შორის სხვაობას განაპირობებს სადისტრიბუციო კომპანიებისა და მარკეტების მაღალი ფასნამატი, რომელიც საქართველოს საზღვრიდან დახლამდე საშუალოდ 86%-ს შეადგენს. პრემიერმა აღნიშნა, რომ მოგების მაღალი მარჟის პირობებში, კომპანიები მარკეტების ქსელს სწრაფად აფართოებენ.მისივე თქმით, წინასწარი ანალიზის საფუძველზე, შეიძლება გამოიკვეთოს რამდენიმე ძირითადი ფაქტორი, რომელიც მაღალ ფასნამატს და შესაბამისად, მაღალ ფასებს განაპირობებს. მათ შორის, არსებული პრაქტიკა აჩენს ეჭვს, რომ ბაზრის მოთამაშეები შესაძლოა, შეთანხმებულად, კარტელური პრინციპით მოქმედებდნენ.ასევე მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ პროდუქციის ფასებთან დაკავშირებით  შექმნილია სამთავრობო საკოორდინაციო კომისია,  რომელსაც  პრემიერ-მინისტრი ირაკლი კობახიძე ხელმძღვანელობს.  პირველი სხდომა 20 იანვარს გამართა. 21 იანვარს კი,  კომისიის წარმომადგენლები პროდუქტის მაღალ ფასებთან დაკავშირებით სუპერმარკეტების წარმომადგენლებს შეხვდნენ. 22 იანვარს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური და ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური რამდენიმე ათეულ სადისტრიბუციო და სასურსათო პროდუქტის რეალიზაციის ქსელში შევიდნენ და დოკუმენტაცია მოითხოვეს. 23 იანვარს "ფასების სამთავრობო კომისიამ"  შეხვედრა დისტრიბუტორებთან გამართა.26 იანვარს მარკეტების და დისტრიბუციის შემდეგ "ფასების სამთავრობო კომისია" მწარმოებლებს შეხვდა. 28 იანვარს კომისია ფარმაცევტებს შეხვდა. bp.ge

„როდესაც საუბარია წამალზე და სამკურნალო საშუალებებზე, ბუნებრივია, ეს სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი თემაა და სამართლიანია, რომ როგორც ხარისხის, ისე ფასის კუთხით იყოს ისეთი რეჟიმი, რომელიც მოქალაქეებისთვის ხელმისაწვდომობას უზრუნველყოფს“, – ამის შესახებ ჯანდაცვის მინისტრმა განაცხადა.მიხეილ სარჯველაძემ აღნიშნა, რომ მედიკამენტების დიდ ნაწილზე უკვე მოქმედებს რეფერენტული ფასწარმოქმნის მექანიზმი. დღეს გამართულ სამთავრობო საკოორდინაციო კომისიის სხდომაზე, სექტორის წარმომადგენლებთან ერთად, სწორედ აღნიშნული მექანიზმის ეფექტიანობაზე, ასევე ფასების რეგულირების სხვა პრეპარატებზეგავრცელების შესაძლებლობებზე იმსჯელეს.„ფაქტია, რომ რეფერენტული ფასები ამ დრომდე მუშაობს. ისე როგორც ბევრ განვითარებულ სახელმწიფოში, საქართველოშიც დანერგილია და მოიტანა დადებითი შედეგი. დაახლოებით 7000 დასახელების მედიკამენტებზერეფერენტული ფასი უკვე განსაზღვრულია და მოქმედებს. ეს ცოცხალი პროცესია. ფარმაცევტული სექტორის გამოხმაურება კონსტრუქციული და ნორმალური იყო. რა საკვირველია ყველას კარგად ესმის, რომ ერთ-ერთი უპირველესი მექანიზმი ფასების რეგულირებისთვის, სწორედ რეფერენტული პოლიტიკის გატარებაა. ამაზე იყო საუბარი და სექტორს აქვს განწყობა, რომ აღნიშნულმა მიდგომამ შეიძლება იმუშაოს სხვა მედიკამენტებთან მიმართებითაც“, - განაცხადა მიხეილ სარჯველაძემ.მინისტრმა ყურადღება გაამახვილა მედიკამენტების ხარისხის საკითხზეც და აღნიშნა, რომ ფასების რეგულირება ხარისხის კონტროლის გარეშე ვერ იქნება ეფექტიანი. მისი თქმით, სახელმწიფოსთვის პრიორიტეტულია, რომ ბაზარზე მოხვედრილი ნებისმიერი მედიკამენტი ხარისხობრივ სტანდარტებს აკმაყოფილებდეს.„ხარისხის კონტროლის მიმართულებით მნიშვნელოვანია მინიმალური სტანდარტების მკაცრად დაცვა – მედიკამენტი, რომელიც ამ სტანდარტს ვერ აკმაყოფილებს, ბაზარზე არ უნდა შემოდიოდეს, მიუხედავად იმისა,რამდენად მიმზიდველია ის ფასის თვალსაზრისით მეწარმისთვის, პაციენტისთვის თუ ექიმისთვის. ამ კუთხით, გასულ წელსაც მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო ცვლილებები განხორციელდა, მათ შორის ე.წ. GMP სტანდარტების რეალურად ამოქმედება. აღნიშნულ საკითხებზე დღევანდელ სხდომაზეც იყო საუბარი“, – აღნიშნა მინისტრმა.მისივე თქმით, ხარისხისა და ფასის დაბალანსების შედეგი უკვე თვალსაჩინოა კონკრეტულ მაგალითებში.„როდესაც ვსაუბრობთ ხარისხსა და ფასზე, მაგალითად, ფსიქოტროპული მედიკამენტების რეგულირების შემდეგ, ზოგ შემთხვევაში ფასი 12-ჯერ, ზოგ შემთხვევაში კი 8-ჯერ შემცირდა. აქ საუბარია კონკრეტული მედიკამენტისფასზე და არა იმაზე, რომ ბაზარზე დაბალი ხარისხის, უფრო იაფი პროდუქტი გაჩნდა. საუბარია იმავე ხარისხის, იმავე პროდუქტის ფასის შემცირებაზე. შესაბამისად, საქმე გვაქვს ფასის კლებასთან უცვლელი ხარისხის პირობებში“, – განაცხადა მიხეილ სარჯველაძემ.