მომდევნო 3–5 წლის განმავლობაში machine learning-ის (მანქანური სწავლება - AI-ის ნაწილი) გამოყენებამ შესაძლოა მედიკამენტების შექმნის დრო და ხარჯები გაანახევროს. ამ თემაზე სტატიას Reuters-ი აქვეყნებს და წერს, რომ ფარმაცევტული კომპანიები ხელოვნურ ინტელექტს განსაკუთრებით ახალი მედიკამენტების აღმოჩენისა და განვითარების პროცესში სულ უფრო აქტიურად ნერგავენ. მთავარი მოტივაციაა ახალი წამლების უფრო სწრაფად და იაფად შექმნა. AI რამდენიმე მიმართულებით გამოიყენება. მათ შორისაა ახალი სამიზნეების აღმოჩენა — AI დიდი მოცულობის ბიოლოგიურ და გენეტიკურ მონაცემებს აანალიზებს იმის დასადგენად, რომელი ცილა, გენი თუ ბიოლოგიური მექანიზმი შეიძლება გახდეს ახალი პრეპარატის სამიზნე. მოლეკულების დიზაინი — ალგორითმები ეხმარება მკვლევრებს ისეთი მოლეკულების შერჩევასა და შექმნაში, რომლებსაც შესაძლოა სასურველი სამკურნალო ეფექტი ჰქონდეთ. კლინიკური კვლევების დაგეგმვა — AI-ს შეუძლია მონაცემების ანალიზი და პაციენტების შერჩევის პროცესის გაუმჯობესება, რაც კვლევების დაჩქარებას უწყობს ხელს. ავტომატიზებული ლაბორატორიები — რობოტიზებული სისტემები და AI ერთად გამოიყენება ექსპერიმენტების უფრო სწრაფად და დიდი მასშტაბით ჩასატარებლად.სპეციალისტების თქმით, ინდუსტრიის პროგნოზები საკმაოდ ამბიციურია: შემდეგი 3–5 წლის განმავლობაში machine learning-ის გამოყენებამ შესაძლოა ადრეული ეტაპის წამლის განვითარების დრო და ხარჯები განახევროს. ეს მნიშვნელოვანია, რადგან ახალი წამლის შექმნა ტრადიციულად ძალიან ხანგრძლივი, ძვირი და მაღალი რისკის პროცესია. AI-ის იდეა არის, რომ კომპანიებმა უფრო ადრე დაადგინონ - რომელი კანდიდატი იმუშავებს და რომელი — არა, ანუ წარუმატებელ პროექტებზე ნაკლები დრო და ფული დახარჯონ.ფარმაცევტულ კომპანიებს AI-ში მარტო საკუთარი ძალებით ინვესტირება არ სურთ. ისინი აქტიურად აფორმებენ პარტნიორობის ხელშეკრულებებს AI-კომპანიებთან, ბიოტექებთან და ტექნოლოგიურ კომპანიებთან. ანუ ინდუსტრიაში მიდგომა იცვლება: AI აღარ განიხილება მხოლოდ როგორც დამხმარე პროგრამა, არამედ როგორც წამლის აღმოჩენისა და განვითარების პროცესის ერთ-ერთი ძირითადი ტექნოლოგია.სააგენტოს მოჰყავს Pfizer-ის მაგალითი, რომელიც აქტიურად ნერგავს AI-ს წამლების აღმოჩენისა და განვითარების პროცესის დასაჩქარებლად. Reuters-ს ასევე მოჰყავს ფარმაცევტული გიგანტის 2025 წლის იანვრის შეთანხმება AI-ბიოტექ კომპანია PostEra-სთან, რომლის პოტენციური ღირებულება $610 მილიონამდეა.შეთანხმების შედეგად გაფართოვდა თანამშრომლობა ახალი წამლების, მათ შორის ანტისხეულ-წამლის კონიუგატების შესაქმნელად. Pfizer-ი PostEra-ს AI პლატფორმას Proton-ს წამლების მოლეკულების დიზაინისა და ოპტიმიზაციისთვის იყენებს.
პოლონურმა ფარმაცევტულმა კომპანიამ Celon Pharma-მ განაცხადა, რომ მის მიერ შემუშავებულმა ექსპერიმენტულმა სემაგლუტიდის პრეპარატმა Reduzek-მა ადრეული ეტაპის ბიოეკვივალენტობის კვლევაში ისეთი შედეგები აჩვენა, რომლებიც Novo Nordisk-ის Ozempic-სა და Wegovy-ს შეესაბამება. თემაზე Reuters-ი წერს და აღნიშნავს, რომ კვლევა ჩატარდა კანადაში 91 ჯანმრთელ მოხალისეზე, რომლებსაც Reduzek-ის 0.5 მგ დოზა მისცეს. კვლევამ აჩვენა, რომ ორგანიზმში პრეპარატის შეწოვის სიჩქარე და რაოდენობა შედარებადი იყო Ozempic-სა და Wegovy-სთან. სწორედ ამას ეწოდება ბიოეკვივალენტობა — ანუ პრეპარატი ორგანიზმში არსებითად მსგავსად იქცევა, როგორც ორიგინალი პრეპარატი. Celon Pharma ამ კვლევას მნიშვნელოვან ნაბიჯად მიიჩნევს საკუთარი სტრატეგიისთვის, რომლის მიზანიც სემაგლუტიდის ეკვივალენტური პრეპარატის მსოფლიო ბაზრებზე გამოყვანაა. სიახლის გამოქვეყნების შემდეგ Celon Pharma-ს აქციების ფასი 14.7%-ით გაიზარდა. Celon Pharma-ს პორტფელში, სემაგლუტიდის პროექტის გარდა, შედის ისეთი პრეპარატები, როგორიცაა Aromek — სიმსივნის საწინააღმდეგო პრეპარატი და Donepex — ალცჰაიმერის დაავადების სამკურნალო საშუალება. კვლევა ჯერ არ ნიშნავს, რომ Reduzek უკვე დამტკიცებული ან ბაზარზე გასული Ozempic-ის გენერიკია. კვლევამ ამ ეტაპზე აჩვენა ბიოეკვივალენტობა კონკრეტულ დოზაზე ჯანმრთელ მოხალისეებში. შემდეგ საჭიროა შესაბამისი მარეგულირებელი პროცედურების გავლა, რათა პრეპარატი სხვადასხვა ბაზარზე გაიყიდოს.ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ პოლონური კომპანიის მედიკამენტი უკვე არსებულ პრეპარატებზე - „ოზემპიკსა“ და „ვეგოვიზე“ იაფი იქნება - ჯერჯერობით პროგნოზები არ კეთდება.
რეფერენტული ფასები 7800 მედიკამენტზე მოქმედებს. მცირედით გაზრდილი, განახლებული სია ჯანდაცვის სამინისტროს ვებგვერდზე აიტვირთა.როგორც მაისში მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ განაცხადა, ფასის ზედა ზღვრის დაწესება ჯამში დაახლოებით 8200 მედიკამენტზე იგეგმება.როგორც ცნობილია, პარლამენტის ფასების შემსწავლელი დროებითი კომისიის რეკომენდაციის შესაბამისად, ჯანდაცვის სამინისტრო რეფერენტულ ფასებს აქტიური რეგისტრაციის სტატუსის მქონე კიდევ ასობით მედიკამენტზე განსაზღვრავს. ეს 2023 წელს დაწყებული რეფორმის მომდევნო ეტაპია და ამჯერად საუბარია ანთების საწინააღმდეგო, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მართვისთვის საჭირო და სხვა - ხშირად მოხმარებად პრეპარატებზე.რეფერენტული ფასების რეფორმით სახელმწიფომ მედიკამენტების ღირებულების ის მაქსიმალური ზღვარი დაადგინა, რომელზე მაღალ ფასადაც მათი რეალიზაცია აიკრძალა. შედეგად, ფარმაცევტული პროდუქტების ფასი, საშუალოდ, 40%-ით შემცირდა.
“ქოლგა ვერ დაგიცავს” - ამ სიტყვებით შარშან ზაფხულში PSP-მ გვასწავლა, რომ მზისგან დამცავი საჭიროა მაშინაც კი, თუ ქოლგის ქვეშ ვიმყოფებით. მეტი სიცხადისთვის კი კამპანიის მთავარ სახედ შეზლონგის და ქოლგების გამქირავებლები აქცია. მათი ხელითვე დაარიგა 4600 მილი ლიტრი მზისგან დამცავი საჩუქრად. PSP-ს მიზანია, მოსახლეობამდე მიიტანოს მთავარი სათქმელი, რომ “უსაფრთხო რუჯი არ არსებობს”. თუ შარშან ბრენდმა გავრცელებულ მითებს სანაპიროზე გამოუცხადა ბრძოლა, წელს ტერიტორია გააფართოვა და გზავნილს ავრცელებს ყველგან, სადაც მზეა. აღმოჩნდა, რომ “მზეს ვერ დაემალები” და ულტრაიისფერმა მავნე გამოსხივებამ შეიძლება მოგვაგნოს ჩრდილშიც, შენობაშიც, მანქანაშიც, ამიტომ მზისგან დამცავი უნდა წავისვათ ყველგან. ამ მისიით ბრენდმა თავად “მზე” აალაპარაკა, კამპანიის სახე, რომელიც ქუჩებში, პარკებში, სკვერებში დადის და ჩრდილში მყოფ ადამიანებსაც კი არ აძლევს მოსვენებას, შეახსენებს, რომ მას ვერსად დაემალები, თუ მზისგან დამცავი არ გისვია. ამის პარალელურად, PSP დაუპარტნიორდა გალფს და ბენზინგასამართ სადგურებზე პირველი SPF Drive შექმნა, ადგილი, სადაც მძღოლებს საწვავის ჩასხმასთან ერთად, შეუძლიათ მზისგან დამცავით დაიმუშავონ ხელები, განსაკუთრებით მარცხენა ხელი, რომელიც ყველაზე ხშირადაა ე.წ. “მძღოლის რუჯის” მსხვერპლი. “ზაფხული მხიარულების, დასვენების, მზის სეზონია და რატომღაც ძალიან მარტივად ვიჯერებთ მითებს, რომელსაც რეალურად ჩვენი კანისთვის და ჯანმრთელობისთვის დიდი ზიანის მოტანა შეუძლია. ჩვენი მიზანია, ჩვენმა მომხმარებელმა სიმართლეს თვალი გაუსწოროს და იცოდეს, რომ რეალურად “უსაფრთხო რუჯი” არ არსებობს. არადა ეს ფრაზა ხშირად რეკლამებიდანაც კი გვესმის. ვეცადეთ კამპანიისთვის ლაღი და მსუბუქი განწყობა შეგვენარჩუნებინა და ამავდროულად ძალიან მნიშვნელოვანი და სერიოზული გზავნილიც მიგვეტანა საზოგადოებამდე.” - აცხადებს PSP -ს მარკეტინგის დირექტორი ანო გოგიჩაძე. კამპანიაზე უკვე ტრადიციულად, PSP-ს პარტნიორმა შემოქმედებითმა სააგენტო Playmakers-მა იმუშავა.
მეცნიერებმა შაქრიანი სასმელების მოხმარება კუჭის კიბოს პირველად დაუკავშირეს - ახალი კვლევა
ნიკოტინის „ბალიშების“ გლობალური ბაზარი 2030 წლისთვის 15 მლრდ დოლარს მიაღწევს - ჯანმო ზრდის მაღალი ტემპებით შეშფოთებულია
რეფერენტულო ფასები 7800 მედიკამენტზე მოქმედებს - სიას კიდევ 400 დასახელება დაემატება
მინისტრი კორეის საპარლამენტო დელეგაციის წევრებს შეხვდა
პირველადი ჯანდაცვის რეფორმა, თამბაქოს კონტროლი, ტელემედიცინის განვითარება - ჯანმო საქართველოს ბოლო 7 წლის მიღწევებს აჯამებს
